Ev sinema sistemlerini yenilemek isteyenlerin karşısına çıkan Mini LED televizyonlar, teknik olarak piksellerin kendi ışığını üretmediği, arkadaki küçük LED’lerden aydınlatıldığı bir LCD sınıfıdır. Piyasada aynı ekran teknolojisi etiketine sahip pek çok cihaz bulunsa da, arka aydınlatmanın ekrandaki görüntüyü takip ederek kararıp kararmaması modeller arasında belirgin farklar yaratıyor. GfK verilerine göre Türkiye üst segment televizyon pazarında satış ağırlığı Mini LED’e doğru kayıyor ve bu yılın ilk sekiz ayında bu cihazların satışları OLED modellerin 1,5 katını aştı.
Arka Aydınlatma Teknolojileri ve Karartma Bölgeleri
Televizyon panellerinde siyah derinliğini ve kontrast oranını belirleyen en önemli unsur, LED gruplarının oluşturduğu karartma bölgesi (LED’lerin gruplara ayrılarak ekranın farklı bölümlerinin ayrı ayrı aydınlatılmasını veya söndürülmesini sağlayan yapı) sayısıdır. Eski tip kenar aydınlatma (edge-lit) (LED’lerin ekranın arkasına değil kenarlarına yerleştirildiği aydınlatma yapısı) teknolojisinde ışık panelin kenarlarından merkeze doğru yayıldığı için orta kısım genellikle daha karanlık kalır. Buna karşılık, tam dizi yerel karartma (FALD) (LED’lerin panelin arkasına nokta nokta dizilerek tüm yüzeye dağıtıldığı yerel karartma yöntemi) yönteminde LED kaynakları panelin arkasına nokta nokta dağıtılarak bütün yüzeye eşit şekilde yayılır.
Eğer arka aydınlatma ekrandaki hareketi ve sahneyi hassas biçimde takip etmiyorsa, siyahlar gri tonda görünür ve hızlı hareket eden nesnelerin arkasında ghosting (Hareket eden nesnelerin arkasında kalan beyaz iz) etkisine benzer rahatsız edici beyaz izler kalabilir. Sektörde Mini LED tanımı için katı ve resmi bir standart bulunmadığından, arka yüzeyinde küçük LED barındıran her cihaz bu etiketle raflarda yerini alabiliyor. Teknik özelliklerde bölge sayısı belirtilmediğinde kesin karartma bölgesi sayısının ne olduğu henüz kesinleşmedi.
Bölge Sayısının Görüntü Kalitesine Etkisi
Teorik olarak karartma bölgesi sayısı arttıkça arka aydınlatmanın bölgesel kontrolü çok daha hassas hale gelir. Örneğin 75 inç ekran boyutu için 102 bölgeli bir yapının incelendiği senaryolarda, bölge sayısının artmasının eski nesil ekranlarda sıklıkla görülen altyazı çevrelerindeki rahatsız edici ışık hâlelerini büyük ölçüde azalttığı görülüyor. Üreticiler bu noktada farklı mühendislik yaklaşımları benimsiyor; nitekim TCL’ye göre arka aydınlatma yaklaşımı donanımsal ve yazılımsal karartma olarak ayrılıyor. Ekran teknolojilerindeki bu gelişmeler yaşanırken, panellerin en zayıf noktalarından birinin görüş açısı olduğu unutulmamalıdır. Ekrana tam karşıdan değil de yandan bakıldığında ışık hâlelenmesi belirgin biçimde artış gösterir.
Yeni Nesil Katmanlar ve Renk Uzayı
Görüntü kalitesini etkileyen bir diğer unsur da ekranın renk performansıdır. SQD (Super Quantum Dot) (Mavi LED kullanılarak beyaz ışığın elde edildiği ve renk uzayının genişletildiği yeni katman teknolojisi) katmanlarında mavi LED kullanılarak saf beyaz ışık elde edilir ve bu sayede cihazların renk uzayı önemli ölçüde genişletilir. Üretici verilerine göre yeni SQD panelleri geniş renk uzayını hedefleyen BT.2020 (Geniş renk uzayını hedefleyen standart) standardının yüzde 100 oranına ulaşabiliyor. Renk uzayı ölçümlerindeki sapmaların tam olarak hangi laboratuvar koşullarında ve cihazlarda gerçekleştiği ise henüz kesinleşmedi. Bu tür ekranları objektif bir şekilde karşılaştırabilmek için her iki televizyonun da sinema veya Filmmaker gibi birebir aynı görüntü moduna alınması büyük önem taşır.
